Gerda malaperis - Konsiloj por la kursfinintoj

Estimataj Eks-kursanoj,
Jen kelkaj konsiloj por vi, kiuj jxus finis la kurson «Gerda malaperis» de Claude Piron.

Kiuj vi estas?

Plejparte tiuj, kiuj finis la kurson Gerda, antauxe finis la kurson DLEK (Dek Leciona Kurso) aux "Kurso de Esperanto.

Kiel lerni plu?

Vi jam havas bonan nivelon en la lingvo. Tion cxi atestas via kapablo legi senprobleme cxi tiun teksteton (la vortoj, kiuj ne trovigxas en Gerda, ricevas tradukon fine de tiu cxi pagxo). Vi jam konas la tutan bazan gramatikon kaj la plej oftajn vortojn. Tamen vi ankoraux bezonas firmigi viajn konojn kaj akiri kelkajn pliajn. Kiel do lerni plu ?

Unua konsilo : parolu ! Unuhora babilado kun kompetentaj Esperantoparolantoj valoras pli ol dek horoj da individua lernado. Tamen kelkaj inter vi eble ne trovos tiajn homojn en sia najbarajxo. Jen solvoj por vi.

• Unue, sciu, ke multaj Esperanto-asocioj okazigas regulajn renkontigxojn aux konversaciajn rondojn. Kelkaj estas tre sukcesaj kaj famaj, aliaj malpli, cxar la laboro de la gvidanto estas tre grava kaj malfacila : li (aux sxi) devas paroligi la timemulojn, takte silentigi la troparolemulojn kaj la tedulojn, kaj cxiamaniere igi, ke cxiuj partoprenantoj sentu sin komforte malgraux la diferencoj de lingva nivelo, de agxoj aux de interesoj.
• Due, se vi estas junulo aux mezagxulo, vi nepre partoprenu internacian junularan Esperanto-arangxon. Tio estas la plej bona medio por paroli kaj auxskulti.
• Trie, estas eblecoj telefone babili kun korektantoj de niaj kursoj. Tiu cxi ebleco nuntempe estas suficxe limigita, sed espereble kreskos, kiam la rimedoj de interneta telefonado farigxos suficxe maturaj.

Dua konsilo : restudu ! Jes, restudu la lecionojn de unua kurso, relegu la cxapitrojn de Gerda, rerakontu al vi la rakonton, relegu niajn korektojn... Cetere ni kelkfoje aldonas novajn metodikajn helpilojn al la kurso : ekz-e franca-esperanta leksikono, nova lauxtema indekso de la kurso DLEK kaj oni preparas plenan «konkordancon» de Gerda kaj de Lasu. Cxio cxi estos al vi utila, firma bazo, precipe kiam vi renkontos homojn, kiuj malbone uzas nian lingvon.

Kaj tio cxi enkondukas nian trian konsilon : estu singarda ! Esperanto estas ja facila lingvo. Pro tio kelkaj homoj nur lernas la kernon de la lingvo kaj ili tuj imagas, ke ili jam cxion konas. Kelkaj ecx ne hezitas pedante disvastigi siajn teoriojn pri lingvo, kiun ili neniam serioze studis. Ne sekvu ilin blinde kaj ne hezitu peti konsilojn de niaj korektantoj aux de «bonaj auxtoroj».

Kvara konsilo : korespondu ! Korespondi kun sperta E-parolanto estas bona rimedo por disvolvi viajn sciojn. La interreto estas la ideala rimedo por korespondi mond-skale. Cetere ni donos cxi-sube adreson de interreta E-Koresponda Servo. Bedauxrinde la kompetentuloj ofte estas tro okupataj kaj ne povas oferi tempon por korespondado kun komencanto. Tamen korespondi kun alilanda komencanto povas esti interesa sperto, sed memoru nian trian konsilon !

Kvina kaj lasta konsilo : instruu ! Jes, de kiam vi havos iom pli da sperto en la parola lingvo, vi igxos tre bona korektanto por niaj kursoj, eventuale sub la kontrolo de pli sperta homo. Komence de la ekzisto de Esperanto multaj elstaraj instruistoj komencis instrui tuj post kelksemajna lernado. Oni povas havi dubojn pri la efikeco de tiaj lernmetodoj, sed estu certa, ke post via tri- aux kvarmonata studado ankaux vi plene kapablas instrui al komencanto.

Rimedoj por plu lerni

Internet estas fonto da interesaj Esperantajxoj. Sed la sama problemo validas pri Esperanto, kiel pri cxiuj aliaj temoj : Internet neniel estas sekura fonto. Vi trovos en gxi bonegajn kaj malbonegajn aferojn (mi parolas pri la lingva vidpunkto). Relegu nian pagxon pri konsilindaj Esperantaj ejoj en TTT. Por plu lerni aparte interesaj estas :

• Pola Radio : cxiutagaj duonhoraj elsendoj
• Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko : tre detala kaj skrupulema, eble gxi iam farigxos la gramatika referenco de E
• Komputada leksikono : la nuna refenco en la kampo
• Literaturo en Esperanto : bonega katalogo de literaturajxoj en la reto, gxisdata kaj ege kompleta
• Interreta koresponda servo

• Proverbaro esperanta (lauxteme ordigita)
• Novajxgrupo pri Esperanto; bona ekzemplo de nia tria konsilo : en gxi trovigxas kaj la plej bona materialo (etkvante) kaj la plej malbona.

Internet estas tre nova medio. Antaux gxia regno, ekde la komenco mem de Esperanto, oni multon faris nur per libroj. Ankaux nun libroj estas konsilindaj kaj certagrade nemalhaveblaj. Vi malfacile trovos Esperantajn librojn en la kutimaj librovendejoj, sed ili abundas en la E-movadaj medioj. Sube ni parolos pri libroservoj, per kiuj eblas mendi kaj havigi al si la karajn librojn ! Atentu, ke «kara» ne cxiam sinonimas kun «multekosta», felicxe !

Al la finintoj de Gerda ni aparte konsilas du lernolibrojn por progresantoj :

• Vojagxo en Esperanto-lando de Boris Kolker, Eldonejo «Progreso», Rusio.
• Pasxoj al plena posedo de William Auld, eldonita de Hungara Esperanto-Asocio.

Koncerne vortarojn ni konsilas, ke vi plej multe evitu ilin uzi. Prefere funkciigu vian memoron kaj imagpovon. Tamen tre utilaj estas la vortaroj unulingvaj, t.e. la vortaroj nur en Esperanto. Ili montros al vi, cxu vorto, kiun vi volas uzi, vere ekzistas, cxu gxi estas suficxe oficiala, kaj en kiuj okazoj gxi uzeblas. Aparte konsilindaj estas :

• Plena Ilustrita Vortaro (PIV), eldonita de SAT. Tiu cxi vortaro estas la vera referenco. Bedauxrinde gxi apenaux estas ilustrita kaj gxi estas tre dika kaj suficxe kosta.
• Grand dictionnaire français-espéranto, eldonita de UFE. Gxi estas suficxe nova libro, dika, kosta, sed ankaux valora. Pro manko de ekzemploj vi prefere uzu gxin kune kun unulingva vortaro por certigxi, ke la proponata vorto kongruas kun via celo. La vortaro estas vendata kun siaj folioj de glueblaj eratumoj !

Ankaux konsilindaj por studemuloj :

• Fundamento de Esperanto. Gxi estas la «netusxebla» bazo de la lingvo, ankoraux tre interesa de scienca kaj historia vidpunkto. Gxia ekzercaro povas utili kiel lernolibro kaj gxia «universala vortaro» kvinlingva restas grava referenco malgraux la multnombraj eraroj, korektitaj en apartaj aldonajxoj. Tiu cxi libro estas acxetinda, sed vi povas jam rigardi partojn el gxi en Internet danke al la auxtoro de PMEG :
• Fundamenta gramatiko
• Ekzercaro

Finfine necesas mencii, ke ekzistas miloj da literaturaj verkoj cxiaspecaj kaj por cxiuj gustoj. En la meza kategorio de «instru-celaj» literaturaj verkoj vi placxe retrovos la verkojn de Claude Piron, el kiuj aparte rekomendindaj estas :

• Vere aux fantazie, kolektas mallongajn novelojn
• Ili kaptis Elzan ! kaj Dankon amikoj ! (iom laux la sama stilo kiel Gerda)
• La kisa malsano
• Cxu ili venis trakosme ?
• Cxu vi kuiras cxine ?
• kaj multaj aliaj...

La E-a movado : kio kaj kia gxi estas?

Homoj ofte fantazias pri la Esperanta movado. Cxu gxi ne estas ia sekto, aux ia elito, kiu strebas influi la nuntempan socion? Cxu gxi ne similas al tiu Societo de Lumsercxantoj, pri kiu parolas la auxtoro de Gerda? Ne havu tro da iluzioj... Venu, rigardu, jugxu mem, kio estas bona, kio estas malbona, kiuj estas allogaj homoj, kiuj estas mallogaj, kiuj estas inteligentaj, kiuj estas stultaj, kiuj perfekte parolas la lingvon, kiuj apenaux balbutas gxin ktp. Vi povos nur miri pro la diverseco de la homoj, de la kulturoj kaj de la celoj..., sed ankaux mirigos vin la fratecaj ligoj, kiuj facile aperos inter vi kaj kelkaj aux pluraj homoj el tiu multfaceta komunumo.

Kiajn homojn vi renkontos en la Movado? Cxiajn. Bela okazo por restudi la korelativojn, cxu ne? Tamen necesas scii, ke en Okcidenta Euxropo la Movado estas suficxe maljuna. Mezagxuloj ne havas tempon partopreni en la agadoj, do plejofte restas nur la emeritoj, de unu flanko, kaj la junuloj, de alia flanko. Bonsxance Azio, Afriko kaj Orienta Euxropo reekvilibrigas la agxan piramidon.

La noblaj oficialaj celoj de la Movado estas suficxe konataj : disvastigi la lingvon, promocii interhoman pacon kaj amon, ktp. Al tio aldonigxas la pli egoismaj celoj de cxiu aparta membro : vojagxi eskterlanden, konatigxi kun aliaj kulturoj, trovi vivkunul(in)on (eventuale nur dumkongresan), agrable pasigi la tempon, trovi publikon por siaj artaj talentoj, ag-kampon por sia pov-soifo, ktp. Nepre venu kun viaj celoj !

Kiel eniri la Movadon? Suficxas kapabli paroli Esperanton kaj aligxi al iu ajn Esperanto-asocio. Eble timigos vin la granda nombro de asocioj, kiuj atendas vin... Ne timu, estas tre simple. Ekzistas nur unu grandskala internacia asocio : UEA (Universala Esperanto-Asocio). Aligxi al gxi estas preskaux nepra por «vera» Esperantisto : via pago rajtigos vin ricevi la interesan pri-movadan monatan revuon Esperanto, ricevi la junularan monatan gazeton Kontakto kaj ricevi jarlibron tricentpagxan, kiu kolektas adresojn de preskaux cxiuj asocioj kaj de preskaux 2000 delegitoj en preskaux 100 landoj. Ekzistas malpli kostaj kotizoj sed, kompreneble, kun malpli da servoj.

Ankaux pripensu la eblecon aligxi al nacia asocio. La kotizoj estas gxenerale pli malaltaj ol en UEA, la revuoj, bultenoj, ktp malpli interesaj, sed ili estas pli proksimaj al vi, ili subtenas la Esperantan vivon en via lando, proponas bonan libroservon, renkontigxojn, ejojn ktp. Se viaj monaj rimedoj permesas tion al vi, aligxu kaj al UEA, kaj al via nacia asocio aux al ties junulara sekcio.

Se tio ne suficxas, vi povas aligxi ankaux al «fakaj» asocioj pli-malpli seriozaj, kiuj vere abundas : blinduloj, fervojistoj, sennaciistoj, posxtistoj, naturistoj, radio-amatoroj, kaj dekoj da aliaj... Plejofte la kotizoj estas vere simbolaj.

Multaj asocioj ankaux organizas kursojn, seminariojn, ekzamenojn, libroservon, korespondan servon, cxiaspecajn arangxojn kaj ecx kongresojn. Cxiujare UEA organizas tutmondan kongreson (oni diras : universalan kongreson, aux UK-on), kiu dauxras unu semajnon en julio-auxgusto. Aparte konsilindaj estas la internaciaj junularaj kongresoj (IJK), kiuj okazas samepoke, sed ne cxiam samloke kiel la UK-oj.

Konkludo : aligxu!

La Movado ege bezonas kapablajn homojn. Vi sendube estas tiaj. Se la lingvo interesis vin suficxe, por ke vi investu kelkajn dekojn da horoj en gxian studon, vi deziros konatigxi kun la homoj, kiuj parolas gxin kaj tenas gxin viva. Nature vi igxos unu el ili, unu el ni. Gxis baldaux !

	abunda		abondant
	adreso		adresse
	Afriko		Afrique
	ag-kampo	champ d'action
	agado		activité
	agrabla		agréable
	agxo		âge
	akiri		acquérir, se procurer
	alfabeto	alphabet
	alilanda	étranger
	alloga		attirant
	aparta		particulier
	arangxo		manifestation, événement
	arhxivejo 	lieu d'archivage
	asocio		association
	atesti		témoigner
	atingi		atteindre
	Auxgusto 	août
	Auxstralio 	Australie
	auxtoro		auteur
	averagxo 	moyenne arithmétique
	Azio		Asie
	babili		discuter, causer
	balbuti		balbutier, parler à peine
	bazo		base
	Biblio		Bible
	blinda		aveugle
	bulteno		bulletin
	certagrade	à un certain degré
	cxiamaniere 	= cxiel
	cxiaspeca	de toute espèce
	delegito	délégué
	diferenco	différence
	disputi		discuter sérieusement, argumenter
	disvastigi	(dis-vast-igi) propager
	disvolvi	développer
	dubo		doute
	efikeco		efficacité
	egoisma		égoïste (adj.)
	ekz-e		(ekzemple) par exemple
	ekzameno	examen
	ekzercaro	recueil d'exercices
	eldoni		éditer
	elekti		choisir	
	elstara		(el-stara) éminent
	emerito		retraité
	enhavi		contenir
	enkonduki	introduire
	eraro		erreur
	eratumo		erratum
	eskterlanden	= ekster-land-e-n
	E		= Esperanto
	Euxropo		Europe
	eventuala	éventuel
	eviti		éviter
	fabelo		fable	
	fama		renommé, fameux
	fantazii	laisser libre cours à son imagination
	fervojisto	(fer-voj-isto) employé des Chemins de Fer, «cheminot»
	folio		feuille
	fonto		source
	Francio		France
	franclingva	francophone, de langue française
	gazeto		journal
	Germanio	Allemagne
	glui		coller
	gramatiko	grammaire
	grandskala	qui est à grande échelle
	gusto		goût
	gvidi		guider
	gxisdata   	à jour
	Hispanio	Espagne
	Hungario	Hongrie
	ilustri		illustrer
	iluzio		illusion
	imagpovo	capacité d'imagination
	individua	individuel
	influi		influencer, influer
	inteligenta	intelligent
	intereso	interêt
	investi		investir
	jarlibro	(jar-libro) annuaire
	jugxi		juger
	Kanado		Canada
	kapabla		capable, ayant la capacité
	kerno		noyau
	kolekti		ramasser, rassembler
	komerco		commerce
	kompetenta	compétent
	komunumo	communauté
	kongreso	congrès
	kongrui		être conforme, cohérent
	konkordanco	concordance (terme technique)
	konsili		conseiller
	kontakti	contacter
	kontroli	contrôler, vérifier
	konvencio	convention
	konversacii	converser	
	korekti		corriger
	korelativo	corrélatif (grammaire)
	korespondi	correspondre
	kosta		coûteux, onéreux
	kotizo		cotisation
	kreski		croître
	kritiki		critiquer
	ktp		(kaj tiel plu) et ainsi de suite, etc.
	kulturo		culture
	lauxtema 	(laux-tem-a) thématique
	leciono		leçon
	leksikono	lexique
	lernolibro	manuel (d'étude)
	libroservo	service de librairie
	ligo		lien
	limigi		(lim-ig-i) limiter
	literaturo	littérature
	litero		lettre (de l'alphabet)
	logxi		habiter
	malaktuala	dépassé
	malalta		bas
	malgraux 	malgré
	malloga		repoussant
	manko		manque, défaut
	manlibro	manuel (de référence)
	matura		mûr
	medio		milieu
	memoro		mémoire
	mencii		mentionner
	mendi		commander
	metodiko	techniques d'enseignement 
	mezagxulo	= mez-agx-ulo
	movado		mouvement
	najbaro		voisin	
	navigi		naviguer
	nemalhavebla	(ne-mal-hav-ebla) indispensable
	nepra		obligatoire
	netusxebla	= ne-tusx-ebla
	nivelo		niveau
	nobla		noble, qui a de hautes qualités morales
	nombro		nombre
	normo		norme
	noto		note
	nuntempa	actuel
	oferi		sacrifier
	oficiala	officiel
	okcidento	ouest (point cardinal)
	oriento		est (point cardinal)
	paco		paix
	partopreni	participer
	pedanta		pédant
	perfekta	parfait
	piramido	pyramide
	posxformata	au format de poche	
	pov-soifo	soif de pouvoir
	precipa		principal
	pri-movada	qui traite du mouvement
	pripensi	réfléchir
	progresi	progresser
	promocii	promouvoir, faire la promotion de
	propra		propre (appartenant exclusivement à qn ou qch)
	proverbo	proverbe
	publiko		public
	radio-amatoro	radio-amateur
	reekvilibrigi	(re-ekvilibr-igi) rééquilibrer
	referenco	référence
	regno		règne (mais aussi: pays)
	regulo		règle
	revuo		revue
	Rusio		Russie
	sekcio		section
	sekto		secte
	sekura		sûr (sans risque)
	seminario	séminaire
	sendube		= sen-dub-e
	sennaciisto	(sen-naci-isto) «anationaliste»
	senorda		= sen-ord-a
	senprobleme	= sen-problem-e
	senutile	= sen-util-e
	servo		service
	simbolo		symbole
	sinonimo	synonyme
	skalo		échelle (de mesure)
	socio		société (groupe humain)
	solvi		résoudre	
	sperta		expérimenté (qui a de l'expérience)
	strebi		s'efforcer
	subteni		soutenir
	suficxa		suffisant
	sukcesi		réussir
	supersigno	signe diacritique supérieur ('`^~ etc.)
	takto		tact
	talento		talent
	tauxga		qui convient
	tedi		ennuyer, embêter
	tehxnika 	technique
	teorio		théorie
	tiparo		police de caractères
	toleri		tolérer
	transliterumi	translittérer
	TTT		Web, WWW
	universala	universel, mondial
	Usono		États-Unis d'Amérique
	utila		utile
	validi		être valable
	valori		valoir, avoir de la valeur
	verko		oeuvre (artistique), ouvrage
	vidpunkto	(vid-punkto) point de vue
	vivkunulo	(viv-kun-ulo) compagnon, personne avec qui l'on vit